แต่เดิมเรียกกันว่าเขาแก้ว  เป็นที่ตั้งของวัดสังกัสรัตนคีรี เป็นวัดเก่าแก่สร้างขึ้นเมื่อปี พ.ศ.2443 เป็นที่ประดิษฐานของพระพุทธมงคลศักดิ์สิทธิ์ พระพุทธรูปปางมารวิชัยที่พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก รัชกาลที่ 1โปรดเกล้าฯพระราชทานให้กับหัวเมืองต่างๆ เป็นพระพุทธรูป คู่บ้านคู่เมืองอุทัยธานี เดิมประดิษฐานอยู่ที่วัดขวิด ต่อมาเกิดไฟไหม้เมืองอุทัยธานี วัดขวิดถูกยุบรวมกับวัดทุ่งแก้ว และได้อัญเชิญพระพุทธรูปองค์นี้มาไว้ที่วัดสังกัสรัตนคีรีแห่งนี้

บนยอดเขาสามารถมองเห็น ทิวทัศน์เมืองอุทัยธานี มีมณฑปที่ประดิษฐานรอยพระพุทธบาทจำลอง มณฑปนี้มีนามว่าสิริมหามายากุฎาคาร ซึ่งที่บนเขาสะแกกรังเปรียบให้เป็นสถานที่ที่พระพุทธเจ้า เสด็จไปเทศนาโปรดพระพุทธมารดาบนสวนสวรรค์ชั้นดาวดึงส์ แล้วเสด็จกลับสู่โลกมนุษย์ ซึ่งตามพุทธประวัติกล่าวว่าพระพุทธเจ้าเสด็จลงมาที่เมืองกัสนคร และกลายมาเป็นชื่อวัดสังกัสรัตนคีรี ซึ่งสมมุติให้วัดเป็นกัสนคร

ในวันแรม 1 ค่ำเดือน 11 (ตุลาคม) ของทุกปี จะมีงานประเพณี ตักบาตรเทโวโดยจะจัดงานจำลองเหตุการณ์ ให้คล้ายในพุทธประวัติมากที่สุด มีพระสงฆ์ ทุกรูปที่จำพรรษ อยู่ในอำเภอเมืองอุทัยฯเดินลงจากยอดเขาทางบันได โดยมีพุทธศาสนิกชนจำนวนมากมายมาทำบุญกันอย่างคับคั่ง  ด้านหน้ามีระฆังใบใหญ่ที่พระปลัดใจและชาวอุทัยธานีร่วมกันสร้างเมื่อ พ.ศ. 2443 ถือกันว่าเป็นระฆังศักดิ์สิทธิ์ ใครที่ไปเที่ยวอุทัยธานีแล้วไม่ได้ขึ้นไปตีระฆังใบนี้ก็เท่ากับไม่ได้ไป เที่ยวอุทัยธานี  

ใกล้กับมณฑปบนยอดเขาสะแกกรังมีพระราชานุสาวรีย์สมเด็จพระปฐมบรมมหาชนกนาถ แห่งรัชกาลที่ 1 ซึ่งสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกปฐมกษัตริย์แห่งราชวงศ์จักรี (พระนามเดิมนายทองด้วง) ได้สถาปนาพระอัฐิพระบิดาเป็นสมเด็จพระชนกาธิบดี เมื่อปี พ.ศ. 2338 พระบรมรูปของ สมเด็จพระปฐมบรมมหาชนกนาถ เป็นรูปหล่อขนาดสองเท่าขององค์จริงประทับนั่งบนแท่นพระหัตถ์ซ้ายถือดาบประจำ ตำแหน่งเจ้าพระยาจักรี ทั้งฝักวางบนพระเพลาซ้าย และทรงวางพระหัตถ์ขวาบนพระเพลาขวา ด้านขวามือมีพานวางพระมาลาเส้าสูง ไม่มียี่ก่า (ขนนก) สวมพระบาทด้วยรองเท้าแตะไม่หุ้มส้นพระบาท

มีพิธีถวายสักการะพระราชานุสาวรีย์แห่งนี้ ในวันที่ 6 เมษายน ของทุกปี ซึ่งตรงกับช่วงที่ดอกสุพรรณิการ์ หรือฝ้ายคำ ดอกไม้ประจำจังหวัดอุทัยธานีบานสะพรั่งอยู่ทั่วไปบนเขาสะแกกรัง และจากพระราชานุสาวรีย์ไปทางป่าหลังเขาประมาณ 200 เมตร จะพบ หมุดแผนที่โลก  ซึ่งใช้ในการสำรวจแผนที่ สร้างขึ้นตั้งแต่ปี พ.ศ. 2475

ข้อมูลจาก : siamfreestyle.com